Klussen in Eindhoven: van Philipsstad tot kleurrijk VoltaGalvani

Wie aan Eindhoven denkt, denkt al snel aan techniek, design en vernieuwing. Dat zie je niet alleen terug in Strijp-S en de skyline van de stad, maar ook gewoon in de woonwijken.

Eindhoven heeft namelijk geen eenduidige bouwstijl. Je vindt er oude arbeiderswoningen, wederopbouwbuurten, rijwoningen uit de jaren zestig en zeventig, moderne appartementen en opvallende nieuwbouwprojecten die bijna als architectonisch experiment voelen.

Een mooi voorbeeld daarvan ligt in Woensel-West: VoltaGalvani. De felgekleurde gevels, smalle woonstraten en bijzondere poorten maken meteen duidelijk dat hier bewust anders is gebouwd.

En juist dat maakt klussen in Eindhoven interessant: de ene woning vraagt om behoud en herstel, terwijl bij de andere woning maatwerk vooral draait om slim omgaan met moderne architectuur.

VoltaGalvani: een stukje Eindhoven dat je niet snel vergeet

VoltaGalvani ligt in Woensel-West en werd ontwikkeld als onderdeel van de grootschalige vernieuwing van de wijk.

Het woongebied werd ontworpen door Geurst & Schulze architecten. In plaats van een traditionele Nederlandse woonstraat koos men hier voor een veel compactere en kleurrijkere opzet, geïnspireerd op de sfeer van een oosterse kasbah. De woningen staan rondom intieme, grotendeels autovrije straten en binnenruimtes. En dat zie je onmiddellijk terug.

Blauw, rood, okergeel, oranje en roze wisselen elkaar af. Ramen hebben opvallende gemetselde omlijstingen en de gevels verspringen voortdurend in hoogte en diepte. Op de foto's zie je goed hoe een straat daardoor bijna als één groot ontwerp aanvoelt, terwijl iedere woning toch een eigen gezicht heeft.

Zelfs de straatnamen passen bij Eindhoven

Ook de naam VoltaGalvani is geen toeval.

Het project verwijst naar Alessandro Volta en Luigi Galvani, twee wetenschappers die een belangrijke rol speelden in de vroege geschiedenis van elektriciteit. De Voltastraat en Galvanistraat sluiten daarmee opvallend goed aan bij Eindhoven als stad van techniek en innovatie.

Bij de monumentale toegangspoort van het woongebied hangt zelfs een enorme bolvormige lamp. Volgens woningcorporatie Trudo verwijst het lichtkunstwerk naar de elektriciteitsexperimenten van Volta en Galvani. Het werk is ontworpen door de Eindhovense lichtarchitect Har Hollands. Het is een mooi voorbeeld van hoe architectuur, techniek en de identiteit van Eindhoven hier bewust met elkaar zijn verbonden.

Klussen in zo'n woning vraagt soms om een ander oog

Een moderne woning betekent niet automatisch dat iedere klus eenvoudiger is. Juist bij uitgesproken architectuur wil je voorkomen dat een latere aanpassing eruitziet alsof hij er achteraf tegenaan is geplakt.

Stel bijvoorbeeld dat je bij een woning als deze een buitenunit van een airco wilt wegwerken, een overkapping wilt plaatsen of een afscheiding in de tuin wilt maken. Dan speelt niet alleen de technische uitvoering een rol.

Je wilt ook rekening houden met:

• de bestaande kleuren;

• het metselwerk;

• de lijnen van de gevel;

• zicht vanuit de straat;

• bestaande erfafscheidingen;

• materiaalgebruik;

• de oorspronkelijke architectuur.

Een simpele standaard houten kast kan technisch prima zijn, maar visueel volledig uit de toon vallen.

Maatwerk betekent dan ook kijken naar wat er al staat.

Nieuwbouw krijgt uiteindelijk óók klusjes

Bij nieuwbouwwoningen denken we soms dat er voorlopig niets hoeft te gebeuren. Maar een woning verandert samen met zijn bewoners. Na tien of vijftien jaar ontstaan nieuwe wensen. Een gezin wordt groter of kleiner, thuiswerken wordt belangrijker of een tuin die ooit praktisch was mag ineens veel groener worden.

Dan komen vanzelf klussen voorbij zoals:

• een kamer anders indelen;

• extra opbergruimte maken;

• maatwerkkasten plaatsen;

• een nieuwe vloer leggen;

• een terras aanpassen;

• zonwering of een overkapping plaatsen;

• buitenhout toevoegen;

• een airco netjes wegwerken;

• wandafwerking vernieuwen.

Een woning hoeft dus niet klaar te zijn zodra de aannemer vertrekt.

Woensel-West laat zien hoe een buurt kan veranderen

VoltaGalvani staat bovendien niet op zichzelf.

Woensel-West was van oorsprong een arbeiderswijk met veel woningen uit de jaren twintig. De wijk is in de afgelopen decennia flink veranderd. Naast VoltaGalvani werd onder andere Plan Celsius gebouwd, opnieuw met uitgesproken kleurrijke architectuur. Tegelijkertijd zijn er nog volop oudere woningen aanwezig.

Dat maakt Woensel-West bijna een kleine staalkaart van verschillende manieren van bouwen. In één wandeling kom je oude arbeiderswoningen, vernieuwde panden en uitgesproken moderne nieuwbouw tegen. Voor een klusser betekent dat vooral dat je nooit alleen naar de postcode kunt kijken. Het bouwjaar, de constructie en het materiaal vertellen veel meer.

Oud Eindhoven vraagt weer om een andere aanpak

Dat geldt natuurlijk ook buiten Woensel-West. Eindhoven groeide sterk door de industrialisatie en later door de snelle woningbouw in de twintigste eeuw. Daardoor bestaan veel wijken uit huizen die inmiddels tientallen jaren oud zijn. Bij dergelijke woningen kunnen heel andere werkzaamheden spelen dan in VoltaGalvani.

Denk bijvoorbeeld aan:

• oudere kozijnen herstellen;

• een zolder opnieuw afwerken;

• wanden en plafonds repareren;

• verouderde deuren aanpassen;

• oude vloeren vervangen;

• aanbouwen moderniseren;

• isolatie verbeteren;

• beschadigd houtwerk herstellen.

En juist bij oudere huizen kom je tijdens een klus soms verrassingen tegen achter een muur, plafond of vloer.

Daarom blijft één regel eigenlijk overal hetzelfde: Eerst kijken hoe een woning gebouwd is. Daarna pas bepalen hoe je hem gaat aanpassen.

Eindhoven bouwt graag met een eigen gezicht

Misschien is dat wel het leukste aan klussen in Eindhoven. De stad bestaat niet alleen uit woningen die functioneel gebouwd zijn. Op veel plekken is bewust geprobeerd om buurten een eigen identiteit te geven.

VoltaGalvani is daar een uitgesproken voorbeeld van. De kleurrijke gevels daar laten goed zien wat architectuur met een gewone woonstraat kan doen. Een raam is niet zomaar een raam, een deur niet alleen een ingang en zelfs de bestrating en straatverlichting maken onderdeel uit van het ontwerp. Bij een verbouwing of aanpassing is het daarom soms de kunst om niet alleen te vragen: "Hoe kunnen we dit maken?"

maar ook: "Hoe zorgen we dat het straks lijkt alsof het altijd zo bedoeld was?"

Klus of verbouwing in Eindhoven?

Heb je een woning in Eindhoven die je wilt opknappen, aanpassen of beter wilt laten aansluiten op jouw manier van wonen? Gijsemensch helpt met uiteenlopende klussen, timmerwerk, afwerking, tuinwerkzaamheden en verbouwingen.

Of het nu gaat om een karakteristieke oudere woning of juist een moderne woning met uitgesproken architectuur: een goede klus begint met kijken naar de bestaande situatie.

Gijsemensch werkt vanuit Nederweert in Limburg en Brabant, waaronder Eindhoven, Weert en Mook en Middelaar. Heb je een klus? Stuur gerust een omschrijving en enkele foto's. Dan kijken we wat er mogelijk is.

Meer informatie: Architectuurcentrum Eindhoven - wandeling door Woensel-West, Trudo - Woensel-West werkt, Wienerberger - wijkvernieuwing VoltaGalvani.